RoślinyZielone warzywa - źródło witamin

(Artemisia dracunculus) Przyprawę stanowią wyłącznie liście tego ziela, świeże lub suszo­ne. Znane są dwie odmiany estragonu: niemiecka o inten­sywnym zapachu oraz rosyjska, znacznie mniej aromatyczna. Estragon zajmuje szczególne miejsce w kuchni francuskiej. Świeżymi lub suszonymi liśćmi estragonu przyprawia się wy­kwintne sosy śmietanowe do białego mięsa, ocet winny, zale­wy do marynowania mięsa na pieczeń, zupy, duszone mięso wołowe i cielęce, drób, farsz, go­towane ryby. Stosuje się go także przy kwaszeniu ogórków (dzięki tej przyprawie dłużej zachowują jędrność), dodaje do masła zio­łowego, omletów, szparagów, krabów, twarożku i pierogów. Estragon pobudza apetyt i przy­spiesza trawienie. Ma także lekkie działanie moczopędne i przeciwmiażdżycowe. W dietach stoso­wanych przy niestrawności można nim zastąpić pieprz i ocet. Zaś w przypadku diet niskosodowych estragon świetnie sprawdza się jako namiastka soli. Zalecany jest przy nieżytach jelit oraz nerwicy przewodu pokarmowego.

(Pimpinella anisum) Anyż bywa nazywa­ny też biedrzeńcem. W polskiej kuchni anyż stosowany jest jako dodatek poprawiający smak gotowanych jarzyn, m.in.: mar­chwi, czerwonej kapusty, bura­ków, szpinaku. Bardzo male ilości anyżu dodaje się w celu urozmaicenia smaku potraw z dziczyzny i sosów mięsnych. Najczęściej anyż stosuje się do dań na słodko: ciast, pierników, bulek, cukierków, budyniów, dań z ryżem. Doskonale aromatyzuje się nim napoje: kompoty, poncze, syropy, likiery i wódki. Anyż to nieodłączna przyprawa w kuchni indyjskiej, gdzie dodaje się go do potraw z ryb i sosów do owoców morza. Anyż posiada także działanie lecznicze. Jego owoce działają wiatropędnie, rozkurczowo, pobudzają apetyt i regulują trawienie. Stosowanie anyżu poleca się przy zaparciach, bólach brzucha, wzdęciach u nie­mowląt oraz małych dzieci. Anyż łagodzi nieżyty dróg oddecho­wych, pobudza czynność wydzielniczą błon śluzowych gór­nych dróg oddechowych i działa wykrztuśnie.

Melisa pochodzi ze wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego. To roślina wieloletnia o ozdobnych liściach, pachnących cytryną. Do jedzenia nadaje się cała naziemna część rośliny, suszy się jednak tylko liście. Suszoną melisę należy przechowywać w szczelnie zamkniętym nieprzezroczystym naczyniu. Dodaje się ją do sałat, zup, omletów, dziczyzny, ryb, grzybów, potraw mlecznych i deserów. Aromatyzuje się nią octy, wina, likiery, kruszony, lemoniady. Pobudza apetyt, leczy niestrawność, zalecana jest w stanach napięcia nerwowego, nadpobudliwości, nadczynności tarczycy, palpitacjach i ciśnieniowych bólach głowy. Zewnętrznie stosuje się ją w wypadku ukąszeń przez owady, nadaje się też do ich odstraszania.

Rozmaryn występuje przede wszystkim na obszarach basenu Morza Śródziemnego i Morza Czarnego. Jest bardzo wrażliwy na zimno, dlatego w Polsce rośnie tylko w doniczkach. Grecy i Rzymianie wierzyli, że to ziele miłości. W średniowieczu przypisywano mu magiczną moc, miał przynosić szczęście i pomagać w zachowaniu wiecznej młodości. Jeszcze dziś ozdabia się nim, podobnie jak mirtem, ślubny wianek panny młodej i bukiecik w butoniercie pana młodego. Cenną przyprawę stanowią świeże lub suszone liście rozmarynu o słodkawym zapachu i lekko gorzkawym smaku. Dodaje się ją do zup, sałatek, warzyw, dań mięsnych i rybnych, a także niektórych wędlin. Stanowi ważny element przepisów kuchni bałkańskiej, włoskiej, francuskiej, hiszpańskiej. Rozmaryn jest również składnikiem mieszanek leczniczych. Zawiera olejki lotne, garbniki, gorczyce i żywice. W małych dawkach pobudza apetyt, wzmacnia układ nerwowy, działa żółciopędnie, bakteriobójczo i rozkurczowo.

Szczypiorek pochodzi z Chin, należy do rodziny cebulowatych. Stanowi cenne źródło magnezu, potasu, żelaza, witamin B1, B2, A i C. Zawarte w szczypiorku olejki eteryczne pobudzają apetyt, ułatwiają procesy trawienne i działają bakteriobójczo. Jego składniki przyspieszają produkcję czerwonych krwinek i wydalanie płynów z organizmu. Po pokrojeniu szczypiorek powinno się natychmiast dodać do potrawy, gdyż cenne olejki eteryczne szybko się ulatniają. Nie wolno go gotować, traci bowiem aromat. Wspaniale komponuje się z ziemniakami i jajkami. Jest wyśmienitym dodatkiem smakowym do zup, sałatek, jak również omletów, serów, past.

Tymianek to roślina, która pochodzi z zachodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego. Jest rośliną wieloletnią. Najsmaczniejszą częścią tymianku są liście i kwiaty, odcięte od łodygi na wysokości 6-8 cm nad ziemią. W kuchni wykorzystuje się świeży i suszony tymianek. Dodaje się go do wywarów mięsnych, ostrych sosów, ciężkich zup (grochowa, fasolowa), pieczonego drobiu, dziczyzny, królika, cielęciny, wołowiny oraz ryb. Gałązką tymianku, umoczoną w oleju, smaruje się mięso przeznaczone do pieczenia. Roślina ta jest doskonałym dodatkiem octów ziołowych i wszelkich mieszanek przyprawowych. Pobudza apetyt, łagodzi zaburzenia żołądkowe i objawy przeziębienia (najlepsza jest wtedy herbata z miodem i odrobiną tymianku).