RoślinyZielone warzywa - źródło witamin

(Carum carvi) Kminek inaczej nazywany bywa karolkiem pospoli­tym. Do celów kulinarnych używane są dojrzałe owoce kminku (nasiona). Obec­nie stanowi jedną z najpopular­niejszych przypraw kuchennych. Kminek jest doskonałym dodat­kiem do potraw tłustych i ciężkostrawnych. Całe ziarna dodaje się do wypieków: pieczywa, pa­luszków, ciast, pasztetów, suró­wek i sałatek, natomiast mielony kminek stosuje się do sałatek, past, serów twarogowych, serów podpuszczkowych, warzyw (marchwi, kwaszonej kapusty), ziemniaków. Dodatek kminku dobrze komponuje się w kiełba­sach, tłustych mięsach, rybach oraz potrawach z raków. Przy­prawa ta dodawana bywa także do zup, np. grzybowej, ziemnia­czanej, kapuśniaku. Olejek uzyskiwany z ziaren wchodzi w skład wielu wódek (kminkówka) i likierów (alasz). Związki aktywne obecne w owocach kminku poprawiają trawienie i przyswajanie pokar­mów. Zioło znosi stany skurczo­we mięśniówki jelit, wzdęcia brzucha, kolki, działa wiatropędnie i bakteriobójczo. Sku­tecznie zapobiega nadmiernej fermentacji jelitowej.

(Sinapsis alba) Nazwa gorczyca po­chodzi od jej cha­rakterystycznego gorzkiego smaku, który jest spowodowany obecnością w przyprawie ak­tywnego związku - synapiny. Niewątpliwie najbardziej zna­nym zastosowaniem gorczycy jest jej użycie do produkcji musztard. Przyprawę w postaci ziaren białych i czarnych wykorzystuje się do sporządza­nia marynat, zalew do kwaszo­nych i konserwowanych ogór­ków oraz innych warzyw z octem. Ziarno gorczycowe dodaje się także do kiełbas i wę­dlin. Olejek gorczyczny wykazu­je działanie lecznicze: pobudza wydzielanie soku trzustkowego i żołądkowego, ułatwia trawienie pokarmów. Działa antybakteryjnie - wykorzystuje się go do produkcji wyciągów oraz maści.

Imbir to roślina tropikalna o bardzo charakterystycznym wyglądzie przypominającym dłoń olbrzyma. Przyprawą stosowaną w kuchni są wysu­szone płatki kwiatowe lub zmielone kłącze tej rośliny. Imbir mielony świetnie pasu­je jako dodatek do deserów, galaretek, puddingów, cia­stek, bitej śmietany i lodów. Jest nieodłączną przyprawą do ciast z owocami, także pierników i grzanego piwa. Doskonale komponuje się z daniami z ryżem, mięsem na słodko, pasztetami, flaka­mi, sosami oraz azjatyckimi daniami z warzywami. Kawa­łek kłącza imbiru umieszcza się w słoiku z marynatą z dyni i ogórków. Niekiedy szczyptę imbiru stosuje się do alkoholi, likierów oraz marynat do mięsa. Mielony imbir to składnik przyprawy curry, którą z upodobaniem stosują kucharze indyjscy. Imbir działa silnie przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo. Zapobiega wirusom i za­paleniom. Działa ujędrniająco na skórę i błony śluzowe. Pobudza wydzielanie soków trawiennych i zapobiega za­stojom żółci. Poprawia krą­żenie mózgowe, wieńcowe, skórne oraz oczyszcza wątro­bę z toksyn. Imbir zapobiega też wypadaniu włosów, zwal­cza łupież i łuszczycę. Ponad­to zapobiega i łagodzi skutki choroby lokomocyjnej.

Rozmaryn występuje przede wszystkim na obszarach basenu Morza Śródziemnego i Morza Czarnego. Jest bardzo wrażliwy na zimno, dlatego w Polsce rośnie tylko w doniczkach. Grecy i Rzymianie wierzyli, że to ziele miłości. W średniowieczu przypisywano mu magiczną moc, miał przynosić szczęście i pomagać w zachowaniu wiecznej młodości. Jeszcze dziś ozdabia się nim, podobnie jak mirtem, ślubny wianek panny młodej i bukiecik w butoniercie pana młodego. Cenną przyprawę stanowią świeże lub suszone liście rozmarynu o słodkawym zapachu i lekko gorzkawym smaku. Dodaje się ją do zup, sałatek, warzyw, dań mięsnych i rybnych, a także niektórych wędlin. Stanowi ważny element przepisów kuchni bałkańskiej, włoskiej, francuskiej, hiszpańskiej. Rozmaryn jest również składnikiem mieszanek leczniczych. Zawiera olejki lotne, garbniki, gorczyce i żywice. W małych dawkach pobudza apetyt, wzmacnia układ nerwowy, działa żółciopędnie, bakteriobójczo i rozkurczowo.

Tym, którzy chcą mieć zielone witaminy zawsze pod ręką, proponujemy ogródek parapetowy. W niewielkich doniczkach lub skrzynkach świetnie udaje się uprawa m.in. bazylii, tymianku, rozmarynu, szczypiorku i pietruszki. Pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego, uprawiana jest na całym świecie w wielu odmianach. Jej właściwości lecznicze znano już w starożytnej Grecji i Rzymie. W średniowieczu uprawiano pietruszkę jako warzywo. To roślina dwuletnia. Hoduje się dwa podstawowe gatunki: pietruszkę korzeniową i pietruszkę naciową. Pietruszka naciowa ma cienki korzeń i mocno ulistnioną część nadziemną. Do najpopularniejszych jej odmian zalicza się pietruszkę cukrową półdługą i pietruszkę zwykłą fryzowaną. Świeże liście tej rośliny bogate są w witaminę C, PP, w witaminy z grupy B, a także w żelazo, magnez, mangan, fosfor i wapń. Pietruszka poprawia krążenie, zapobiega tzw. kurzej ślepocie, leczy anemię oraz szkorbut. Zawarty w niej olejek eteryczny pobudza trawienie. Przyprawia się nią sosy, zupy, sałatki. Należy dodawać ją do potraw na końcu, nie w trakcie gotowania, gdyż traci ona wtedy swoje walory smakowe i odżywcze.